Wróżka Santi

Naukowo o snach

                  NAUKOWO O SNACH

Cz. I


Za sen u człowieka odpowiedzialny jest centralny układ nerwowy (mózg). Człowiek - noworodek po urodzeniu przesypia praktycznie całą dobę z krótkimi przerwami na karmienie. Dzieje się to m.in. dlatego, że organizm noworodka (a zwłaszcza mózg) nie posiadają jeszcze w pełni wykształconych możliwości fizjologicznych. W miarę rozwoju organizm nabywa wielu cech i zwiększa się jego wydolność. Mózg coraz bardziej dojrzewa, zawiadując całym organizmem. Okazuje się, że dziecko przed narodzeniem miewa już marzenia senne. Podobnie noworodek, niemowlę.
Mózg człowieka zawiaduje wieloma reakcjami i funkcjonowaniem organizmu. Podstawowymi stanami czynnościowymi mózgu są sen i czuwanie. Czuwaniem zawiaduje układ siatkowaty (część nerwowa tworząca sieć w środku pnia mózgu). Dzięki niemu kora mózgowa znajduje się w stałym określonym na-pięciu czynnościowym (poprzez docierające sygnały, impulsy z zewnątrz organizmu - otoczenia). W czasie snu dochodzi do jego zablokowania czasowego (a więc do utraty świadomości). Tak więc w mózgu znajduje się ośrodek snu i czuwania. Występuje rytmiczność dobowa czuwania i snu. Zależy ona od tzw. "zegara biologicznego człowieka" i od czynników zewnętrznych. W części mózgu (podwzgórzu) znajduje się mechanizm fizjologiczny "zegara biologicznego". Oprócz snu i czuwania reguluje on również temperaturę ciała, wydzielanie hormonów, przemianę materii i inne czynności. Istotne znaczenie zewnętrzne odgrywa wpływ długości dnia i nocy.

Poniżej znajdziecie zegar biologiczny. Jego dane zostały zebrane w ciągu długotrwałych badań klinicznych. Wyniki są więc wzorcowe, odnoszące się do największej ilości przypadków. Oczywiście możliwe są odchylenia i w takim razie nie ma powodów do niepokoju. Ktoś może np. czuć senność o 13, a inny o 16. Jednak przytoczone dane są pewnym typowym schematem.


cz. II

W 1929 r. dr Hans Berger po raz pierwszy zarejestrował bioelektryczną pracę mózgu (elektroencefalografem). W 1937 roku w USA Loomis, Davis i Hobart zarejestrowali przy pomocy EEG pracę mózgu podczas snu. Opisali oni typowe podczas snu zmiany w EEG - zwolnienie częstotliwości i wzrost amplitudy. Odkryli, że sen nie jest zjawiskiem ciągłym, ale składa się z faz. Współczesnym badaczem snu był Nathaniel Kleitman. W 1953 roku wraz ze swoimi współpracownika-mi opisali stadium snu REM (Rapid Eye Movements - szybkie ruchy gałek ocznych) - to stan, w którym mózg człowieka, mimo snu, pracuje bardzo aktywnie, gałki oczne poruszają się we wszystkich kierunkach i występuje większość marzeń sennych. Następna faza to non - REM.

Faza snu non -REM dzieli się na 4 stadia. Obecnie standardowym badaniem snu jest całonocna rejestracja tzw. polisomnogramu (rejestracja aktywności elektrycznej mózgu EEG - elektroencefalogram), napięcia mięśniowego - EMG (elektromiogram) i ruchów gałek ocznych - EOG (elektrookulogram). Wprowadza się inne techniki badawcze.
Przebieg snu nie jest ani jednorodny, ani przypadkowy. W miarę zasypiania sen stopniowo pogłębia się, zasypiamy coraz mocniej (poszczególne fazy snu w zależności od ich głębokości nazywane są kolejnymi numerami: stadium l - najpłytsze, do stadium 4 - najgłębszego), po czym po około 100 minutach nagle spłyca się, przechodząc w stadium REM (nazywane też snem paradoksalnym). Sen więc układa się w wyraźne cykle, a każdy kończy się wystąpieniem snu REM. W miarę upływu snu stopniowo zmniejsza się jego głębokość, zwiększa zaś ilość snu REM.
Większość ludzi śpi średnio 7-9 godzin na dobę. Latencja snu (czas od położenia się do zaśnięcia) wynosi od kilku do kilkunastu minut, jeden zaś cykl snu trwa około 90 minut (waha się od 70 do 120 minut). 

cz. III

ZEGAR BIOLOGICZNY

Godz. 22 - Większość z nas kładzie się spać. Kto zaśnie przed północą, jego sen zdąży do rana przejść przez wszystkie fazy, które są niezbędne dla zapewnienia pełnego fizjologicznego wypoczynku.

Godz. 24 - Organizm l wchodzi w nowy rytm i wszystko zaczyna się od początku. W trakcie snu występują marzenia senne.

Godz. 1 - Osoby, które nie zasnęły, a cierpią z powodu reumatyzmu, bólu zęba, odczuwają te dolegliwości w dwójnasób.

Godz. 2 - Większość naszych narządów wewnętrznych organizmu pracuje w zwolnionym tempie (aby jedynie podtrzymać funkcje życiowe). Okres ten organizm wykorzystuje na zwiększenie przemiany materii i usunięcie z organizmu wszystkich zbędnych trujących substancji ("wielkie pranie organizmu").

Godz. 3 - Nadal narządy pracują w zwolnionym tempie, z wyjątkiem wątroby. W końcu organizm zaczyna odpoczywać - nie wolno wówczas uczyć się, pracować. Robi się wówczas dużo więcej błędów i pomyłek. Nawet doświadczony kierowca zachowuje się jak nowicjusz. Ciśnienie tętnicze krwi znacznie obniża się, tętno i oddech ulegają znacznemu zwolnieniu.

Godz. 4 - W organizmie panuje idealny spokój. Najniższe wówczas są - ciśnienie tętnicze krwi, temperatura ciała, tętno. Do mózgu dopływa minimalna ilość krwi (w tym czasie umiera największa ilość ludzi). Równocześnie zaostrza się słuch - obudzi nas niewielki ruch, hałas. O tej godzinie budzą się najczęściej osoby mające problemy stresowe (przez kolejne dziesiątki minut rozpamiętują problemy życiowe). 

Godz. 5 - Nerki pracują ,,na pełnych obrotach". "Pilna potrzeba" każe obudzić się nam i iść do WC.

Godz. 6 - O tej porze do głosu dochodzą popędy seksualne (u mężczyzn wydzielane jest najwięcej hormonu - testosteronu, a u kobiet estrogenów i gestagenów. Jesteśmy wówczas najbardziej kochliwi. Pora jednak, aby już wstać i zacząć nowy dzień. 

Godz. 13 - Nasza wątroba jest bardziej zmęczona, we krwi spada ilość glikogenu, męczy nas znużenie, fizycznie czujemy się coraz bardziej słabi. Organizm dopomina się o drzemkę. Osoby prowadzące samochód powinny zrobić sobie przerwę.

Godz. 16 - Wzrasta poziom cukru we krwi, czujemy się silniejsi i mamy ochotę na życie.

ZABURZENIA SNU

Najczęściej występującym problemem jest bezsenność. Osoby młode (do 3O. roku życia) nie mają na ogół problemów ze snem. Czasami mogą pojawiać się niedyspozycje trwające 1-2 noce, a wiążą się one na ogól np. z bólem zęba, zmianą zamieszkania, emocjami, stresem (np. egzaminami), podróżą. Nie wymagają leczenia i ustępują samoczynnie.
Pierwsze poważniejsze zaburzenia i problemy ze snem pojawiają się zwykle między 30 a 45 rokiem życia. Coraz trudniej się zasypia, sen staje się płytszy, częściej budzimy się w nocy. Na ogół wiąże się to ze zwiększonymi obowiązkami, dużą ilością pracy i stresów z nią związanych, sięganiem po używki (alkohol, papierosy, kawa). Najlepszą metodą na te kłopoty jest relaks. Nie należy kłaść się do łóżka w stanie silnego zdenerwowania czy napięcia. Wskazane jest poczytanie dobrej książki przed snem, posłuchanie relaksującej muzyki lub spacer.
W praktyce medycznej stosuje się różnorodne techniki relaksacyjne (trening autogenny, medytacje itp.), które ułatwiają zasypianie. Należy samemu nauczyć się i wypracować sobie najodpowiedniejszą technikę w celu osiągnięcia stanu rozluźnienia i odprężenia. Jest to najlepsze lekarstwo na dobry sen. 







Dodaj komentarz do tej strony:
Twoje imię:
Twój adres email:
Twoja strona:
Twoja wiadomość: